Czy można dotykać podwodnych rzeźb?

W chwili, gdy rzeźba znalazła się w morzu, przestała być rzeźbą, a stała się siedliskiem. W ciągu jednego sezonu powierzchnie pokrywa cienka warstwa biologiczna — glony, drobniutkie obrosty w fałdach i na ramionach — i to właśnie ona zaczyna łańcuch pokarmowy, który w ogóle ściąga ryby na piaszczyste dno. Dłoń przesunięta po ramieniu figury ściera fragment tej warstwy i zostawia gołą plamę, która odbudowuje się znacznie dłużej, niż trwało dotknięcie.

Jest też powód egoistyczny. Państwa ręce przynoszą na stanowisko krem z filtrem i tłuszcz skóry, a zabierają to, co rośnie na kamieniu. Obrosty potrafią być ostre; płytkie zadrapanie na 12 metrach to drobiazg tego dnia i uciążliwość przez resztę urlopu.

I powód praktyczny: muzeum jest miejscem wspólnym. Gdyby każdy nurek z każdej łodzi dotknął jednej figury, rzeźby z przodu byłyby wyszorowane do gołego kamienia, a tylko te z tyłu wyglądałyby tak, jak chce morze. Dlatego w dniu w Muzeum Podwodnym w Side obowiązuje jedna zasada: patrz, zawiśnij, fotografuj, nie chwytaj.

Początkujący chwytają obiekty z jednego powodu — opadają i wyciągają rękę, żeby się zatrzymać. Rozwiązaniem nie jest więc silna wola, tylko pływalność, a tę ustawia się na długo przed pierwszą rzeźbą. Na pierwszym, płytkim nurkowaniu dnia instruktor dobiera balast i pokazuje, jak niewielki wdech wystarczy, żeby unieść się lub osiąść. Gdy utrzymują Państwo głębokość płucami, a nie rękami, odruch chwytania znika.

Płetwy liczą się tak samo jak dłonie. Muzeum stoi na piasku, a mocne uderzenie w dół podnosi chmurę wiszącą w wodzie przez kilka minut — psuje zdjęcie osobie płynącej z tyłu i całkowicie zasłania kolejną figurę. Nawyk, którego uczymy, jest prosty: trzymać się nieco nad obiektem, a nie na jego poziomie, podpływać z płetwami wyżej niż głowa i pracować krótkimi, wolnymi ruchami.

Nurkowie z certyfikatem to wiedzą, ale przypomnienie na odprawie dostają również, bo najczęściej zahacza o obiekty doświadczony nurek w nieznanym, wypożyczonym sprzęcie. Jeśli po kilku latach przerwy pływalność zardzewiała, lepiej powiedzieć to na odprawie niż na 12 metrach.

Sporo. Można podpłynąć tak blisko, jak pozwala pływalność — na tyle, by zobaczyć fakturę obrostów i ryby pracujące przy powierzchni kamienia. Można zawisnąć nad figurą i po prostu tam pozostać; na tej głębokości rzeźby oświetla światło dzienne, dlatego zawiśnięcie daje więcej niż okrążanie stanowiska. Można fotografować bez ograniczeń, aparatem albo kamerką sportową — na około 12 metrach naturalnego światła zwykle wystarcza na ujęcie warte zachowania.

Można też wziąć pokarm do ręki, przytrzymywany przez instruktora, i pozwolić, żeby ława ryb sama podpłynęła — to jedyny moment dnia, w którym to przyroda dotyka Państwa. Szczegóły opisaliśmy w tekście czy naprawdę można karmić ryby pod wodą.

Ta sama etykieta obowiązuje na wszystkich naszych stanowiskach. W dniu z Alanyi kilka minut od portu leży stanowisko amfor ze starożytnymi dzbanami — to archeologia, więc chodzi już nie o dobre maniery, lecz o zostawienie dna takim, jakie zastaliśmy. Zasada jest łatwiejsza, niż brzmi: nic nie wnosić, nic nie wynosić, nie zostawiać śladów.